Öneri Kitap - 50

 

Ozanlığının yanı sıra öğretmenlikte yapmış Mihneti Baba’nın (Vehbi Polat) 1965 yılında yazmış olduğu Acı Anılar kitabı ile karşınızdayız. Öğretmenlik yaşamında karşılaştığı acı anıları bir kitapta toplayan ozanımızın, kendi yazmış olduğu ön sözünden bir kısmı da sizlere sunalım:

“Ne bir sanat gücünü göstermenin savındayım, ne de bir eser vermiş olmanın tutkusunda. Sadece her birey gibi, ben de toplum sorunlarını ortaya koymanın gereksinimini duyarak koyuldum bu işe. Beğenilip beğenilmeme endişesini de duymuyorum. İçerisinde yaşadığım ve hala içimi yakan bu ulusal acıları, okurlarıma duyurmak bile sonsuz bir mutluluk olacaktır benim için.

Akl’edemediğim eksiklerden yana hoş görüleceğimi umuyorum.”

Öneri Kitap - 49

 

Bir zamanlar çok sıklıkla paylaşım yaptığımız öneri kitaplar bölümünü biraz aksattığımızı farkettik. Uzun bir aradan sonra böylesi bir boşluğu çok özel bir kitap tavsiyesiyle dolduralım istedik. Sivas Katliamı’nda bedenen aramızdan ayrılan Uğur Kaynar’ın yazmış olduğu Gizemya adlı bu şiir kitabı 60 sayfadan oluşuyor.

Ocak 1990 tarihinde hazırlanan ve içerisindeki şiirlerin tamamı el yazısı ile yazılmış olan eşsiz bu eserin ön yazısında şöyle yazmakta:

Bu kitap El Yazıları Yayıncılık tarafından Bindokuzyüzdoksan yılı Ocak ayında beşyüzelli adet basılarak numaralanmış, ilk elli adeti satış dışı tutulup, bütün kitap numaraları şair tarafından parafe edilmiştir.

Amacımız; yazın tarihine belgesel nitelikte kitaplar kazandırmak ve şiirin yok sayıldığı(!) bir ülkede, şiire hak ettiği saygıyı göstermektir.

Öneri Kitap - 48

Yaklaşık sekiz aydır yeni bir kitap önerisinde bulunmadığımızı fark ettik ve sizlerin karşısına yine güzel bir öneriyle çıkmak istedik.

Sivas’ın Şarkışla ilçesinin Sarıkaya Köyü’nde 1907 yılında dünyaya gelen Aşık Hüseyin’i konu edinen bu kitap, Dr. Reyhan Gökben Saluk’un titiz ve özverili çalışmalarının sonucunda okuyucuyla buluşmuş. Eserin yazılı tarihimiz için önem arz etmesinin yanı sıra, aşığımız ile ilgili de hazırlanan ilk yazılı çalışma olması da ayrıca önemli bir konu.

1942 yılında bedenen aramızdan ayrılan aşığımız, kısa yaşamına neler sığdırmış, geride ne tür edebi eserler bırakmış, tüm bilgiler kitabın içerisinde bulmanız mümkün. Alıp okuyacaklar için, şimdiden keyifli okumalar olsun.

Aşığımızın bir şiiri ile de gönderimizi sonlandıralım:

Dilerim ki muradıma ereyim
Yarı yoldan geri döndürme güzel
Göster cemalini yüzün göreyim
Bütün umudumu söndürme güzel

Cismime yükledin çileyi gamı
Derdimi çekemez vapurla gemi
Çoktan unutmuşum neşeyi demi
Ataşlara beni yandırma güzel

Yanıyor içerim dumanım tüter
Selamın gelirse sorunum biter
Yüklendim gamımı dert katar katar
Yüzüme bakmadan kandırma güzel

Elim ile viran ettim hanemi
Mutlu yaşayalım kalan dönemi
Sensiz Hüseyin’in yoktur önemi
Feleğe koz verip yandırma güzel

Öneri Kitap - 47

Uzun bir aradan sonra yeni bir kitap önerisi ile sizlerleyiz. Aşık Ali İzzet Özkan adına Prof. Dr. İlhan Başgöz tarafından yazılmış eserin elimizde olanı 1979 tarihinde yayınlanmış. Kitabımızda tahmin edeceğiniz gibi ozanımızın; yaşamına, sanatına ve şiirlerine yer verilmiş. Aşık Ali İzzet Özkan ile ilgili hazırladığımız biyografisini ise bir sonraki paylaşımımız da sitemizden okuyabilirsiniz. Şimdilik konuya bir şiiriyle veda edelim.

Evvel ataş püskürürdüm ağzımdan
Şimdi bir çıngıyı yakamaz oldum
Tapımız kesildi iki gözümden
İpliği iğneye takamaz oldum

Seslendim mi gelir idi sözüme
Şimdi İzzet deli diyor yüzüme
Yokuş iniş görünmezdi gözüme
Şimdi bir tepeyi çıkamaz oldum

Kocadın Ali İzzet kocadın Özkan
Saçların ağardı gözler boz duman
Dağdan dağa sıçrar idin bir zaman
Şimdi de bir arkı geçemez oldun

Öneri Kitap - 46

Uzun bir aradan sonra yeni bir öneri kitap ile sizlerleyiz. Bu süreçte her ne kadar ozanlarımızla ilgili kitap önerisinde bulunamasakta kitap arşivimizi birbirinden değerli eserlerle doldurmaya devam ettik. Fırsat buldukça onları da birer birer inceleyeceğiz.

Gelelim kitabımıza. Hasan Devrani Baba’nın 1968 yılında yazmış olduğu bu eserde kendi şiirleri yer almakta. 46 sayfa olmasına rağmen çok manalı şiirler yer alıyor. Kitabın arka kapağındaki açıklamayı aynen yazıyoruz:

Hasan Devrani adı, yayın hayatında yeni duyulmuş bir ad değildir. 1963’de “Dergaha Varış” adlı şiir kitabıyla ilk meyvelerini veren ozan, 1928’de Sivas’ın Şarkışla ilçesine bağlı Emlek Hüyük köyünde doğmuştur. Öz adı Hasan Tutal’dır. Devrani takma adı, güçlü ozanlarımızdan Ali İzzet Özkan tarafından verilmiştir.

Daha 15 yaşında gurbete çıkan Devrani, doğu illerimizi karış karış dolaşmış, bakımsız köylünün, dar gelirli kentlinin, yoksul emekçinin yaşantısını görmüş, onların çilesini kendisine dert edinmiştir. Aslında onların yaşantısı, ozanın yaşantısının bir parçasıdır.

20 yaşında şiir yazmağa başlayan ozan evli ve dört çocuk babasıdır. Halen Anadolu’yu adım adım dolaşmakta olan Devrani, yoksul bir aileye mensuptur. Okur yazarlığı kendi çabasıyla öğrenmiş; gücüne güç katmış bir ozandır Devrani.
Şiirlerinden bir kısmı 22 Ocak 1968’de Ankara Radyosunda okunmuştur.

İnce duygulu bir yaratılışa sahiptir.

Öneri Kitap - 45

Merhabalar. Bugün önereceğimiz eser, Ruhsati Baba adına yazılmış bu kitap. Uzun süredir ozanımız hakkında bir kaynak elde etmek istiyorduk. Sağlıklı veriler içermesi adına da Ruhsati Baba’nın ölüm tarihine en yakın çalışmayı bulalım istedik ve uzun uğraşlar sonucu, 1945 yılında Vehbi Cem Aşkun’un yazdığı bu önemli kaynağı elde ettik. Ruhsati Baba 1832-1911 yılları arasında yaşamıştır. Eserde de onun hayatına, anılarına ve şiirlerine yer verilmiştir.

Yüzbin tabip olsa ilaç edemez
Bir kaşı karanın hastasıyım ben
Efkatun derdime çare bulamaz
Sarhoşum ol yarin mestesiyim ben

Bağladı düşürdü fendine beni
Münasip görmedi kendine beni
Ruzü şep düşürdü derdine beni
Bağlayım karayı yastayım ben

Fenada bizleri densiz belleme
Sevdiğim ol dilber bensiz belleme
Sefil Ruhsatıyı sensiz belleme
Güzel sevmenin de ustasıyım ben

Öneri Kitap - 44

Bugün önereceğimiz kitabın ismi: Karikatürle Sivas Katliamı. İçerisinde birçok karikatürün yer aldığı kitap yüz yirmi beş sayfadan oluşuyor. Acısı içimizde hiç dinmeyen Sivas katliamını Hakan Tokatlıoğlu çok başarılı şekilde çizgileriyle bizlere anlatmış. Tavsiyemizdir.

Öneri Kitap - 43

Aşık Kadir Türk’ün iki yüz elli’ye yakın şiirinin yer aldığı Yoksulluk isimli kitabı Can Yayınları tarafından bizlere sunulmuş. Kısaca ozanımızdan da bahsedelim:

1950 yılında Tokat ilinin Turhal ilçesinin Çaylı kasabasında dünyaya geldi. Okuma yazmayı askerde, saz çalmayı ise kendi çabalarıyla öğrendi. Aşık Kul Semai, Aşık Salih Söyleri’den feyz aldı. 1985 yılında ilk kaseti Yoksulluk’u çıkarttı. Yaşamı boyunca çiftçilik, taksicilik gibi farklı meslekler yaptı. Yaklaşık beş yüzün üzerinde şiiri olan ozanımız, günümüzde ise İstanbul’da ikamet etmektedir.

Ozanlar soyuna yaptın kıyımı
Aldın benden yarenimi soyumu
Nerde Aşık Veysel, nerde Daimi
Yedin birer birer doymadın dünya

Çağlayıp akıyor ecel pınarı
Kimler gitmedi ki bizden ileri
Hani ya Feyzullah, Davut Suları
Yedin birer bire doymadın dünya

Ecel limanınından alıyor vapur
Göçtü Yoksuli ile peş peşe Papur
Kim diyor ozanın kökünü süpür
Yedin birer birer doymadın dünya

Yandı Muhlis, Hasret, Nesimi Çimen
Ecel işi değil hep oyun dümen
Şekip Şahadoğru erişti hemen
Yedin birer birer doymadın dünya

Mahzuniler, Ali Ekber kalmadı
Kıvırcık Ali’mi aldı vermedi
Kadir diyor giden geri dönmedi
Yedin birer birer doymadın dünya

Öneri Kitap - 42

Ozanımız Aşık Ali Cemal’in hayatına, deyişlerine ve düşüncelerine yer veren farklı bir kitap ile sizlerleyiz. Daha önce yine kendisinin 1974 yılında yazmış olduğu bir diğer kitabını paylaşmıştık.

Mevsimsiz zamansız tohum ekilmez
Emek boşa gider tohum hiç olur
Her iklime fidan bahçe dikilmez
Soğuk yerde ağaç meyve güç olur

İnsani meziyet büyük bir şeydir
Topluma adalet yaşama meydir
Cehalet ne şehir ne de bir köydür
Ne yuva ne kapı ne de köç olur

Dünya dedikleri yaşama yeri
Tanıyıp bilende hayatın sırrı
Ali Cemal elmas yakut değeri
Bilemezsin elinde bakır tunç olur

Öneri Kitap - 41

6 Ağustos 2019 tarihinde, 79 yaşında hayatını kaybeden Umur Bugay’ın anılar ve öyküler kitabı ile sizlerleyiz. Çok değerli bir kitap olduğunu söyleyebiliriz. Kesinlikle tavsiyemizdir. Umur Bugay hocamızın anısı önünde saygıyla eğiliyoruz. Devri daim olsun.

Öneri Kitap - 40

Cemal Özbey’in hazırlamış olduğu çok kıymetli bir kitap önerisi ile sizlerleyiz. Kitabın birinci baskısı 1953 yılında, ikinci baskısı ise 1990 yılında yapılmış. Hayatı hakkında çok fazla araştırmaya sahip olmadığımız ozanımız adına önemli kaynak niteliği taşıyan bu eser hazırlanırken kendisinden geriye kalan cönklere, onu tanıyan ailesi ve dostlarına başvurulmuş. Gelelim Fakiri Baba’nın hayatına:

1866 yılında Malatya’nın Yazıhan Bucağı’nın Karaca köyünde dünyaya gelmiştir. Bütün hayatını köyünde geçirmiştir. Hayatı boyunca çiftçilik yapmış, kışları çulfalık denilen ilkel tezgahla aba, çuval, bez gibi dokuma işleri yapmıştır. Gayet fakirane bir yaşam sürmüştür. Bu iktisadi durumunu da mahlas olarak seçmiştir. Gurbete çıkmamasına rağmen, gurbetten sılaya dair birçok şiir yazmıştır. Bunun yanı sıra bir çok kimseye destan ve ağıt türünde şiirlerde yakmıştır. Toplamda yaklaşık 294 kıtayı bulan şiiri mevcuttur. Okur yazarlığı yoktur. Söylediği şiirleri bir okur yazar bulur, bir kağıda yazdırır sonrasında ise unuturmuş. Kendisinin fazlasıyla mahçup, ömrünün sonlarında dahi konuşmaktan çekinen, pek sıkılgan, geniş omuzlu, gür beyaz sakalları ve yapılı vücudu olduğu bilinmektedir. Yaşadığı dönemde epey şöhreti olan ancak günümüzde değeri bilinmeyen Fakiri Baba 1932 yılında bir Cuma gecesi saat 08.00 sıralarında bedenen aramızdan ayrılmıştır.

Efendilik bir kişinin hakkında
Her olur olmaza efendi denmez
Gözü vardır fukaranın bokunda
Herze yenir amma, bu kadar yenmez

Yeter zalim yeter bu cefa yeter
Ancak bu işleri kem adam tutar
Zulmü taatiniz yezitten beter
İnadına kavi sözünden dönmez

Ne esbabın bildim ne de soyunu
Mevla olsun fakirlerin muini
Kuruttular çanağın da suyunu
Nacarın törpüsü bu kadar yonmaz

Şer tohumu yerin yüzüne serpti
Büyükler küçüğün elini öptü
Neyleyim dünyanın çivisi koptu
Cihan nara düşmüş ateşi sönmez

Fakir der kurbanım halden bilene
Cümle kail olduk haktan gelene
Nasıl bel bağlayım kalbi yalana
Ne denli söylesem müşkülüm kanmaz

Bu şiiri, döneminde köyünden alınan fazla vergiler yüzünden halka çektirilen zulüm üzerine yazmıştır.

Öneri Kitap - 39

Bu kitabımda hayatta içinde bulunduğum ve şahit olduğum acı hakikatları, bazı tarihi olayların kısa özetlerini, karşılaştığım bazı dini ve ilmi mücadeleleri, özel kanaat ve felsefi düşüncelerimi ve her yönden kendine has özelliği bulunan çeşitli şiirlerimi ve vaki müdahalelere karşı cevabi şiirlerini bulacaksınız. Bu kitapla hiçbir siyasi maksat peşinde olmadığım sözle şiirlerinden anlaşılabilir. Yegane maksadım aklımın erdiği sahalarda hakikatları gün ışığına çıkarmak için insanlara bir cemiyete bir hizmet yadigarı olan eserleri tarihe mal etmektir. Eserlerinde eskiden Arapça ve Farsça kelimelerle karşılaşabilirsiniz. Ancak son eserlerimde anlaşılmayan kelimelerden mümkün mertebe uzaklaşarak öz Türkçe kelimeler kullanmaya özen gösterdim.

Gaye:

Bu kitaptaki gayem halkın dertlerini dile getirmek, sömürü, zorbalık kaba kuvvete karşı olmanın gereğini anlatmak, softalık ve gericiliğin çıkar bir yol olmadığını açığa sermek, softalığın ve safsatanın hangi karanlıklara gittiğini, hangi çıkmazlara saplandığını ve ne gibi siyasi maksatlara matuf olduğunu kanatlarıma göre izah etmek; ancak insanlık cemiyetini hizmet için sulh ve barış içinde insanları birbirine yaklaştırmak, sevgi, şevkat ve muhabbet yoluyla birbirinin acısını paylaşarak birbirlerine yardımcı olmaya teşvik etmek, birlik ve beraberliğe davet etmekten ibarettir.

Muhabbetlerimle

Aşık İbreti

Öneri Kitap - 38

Bugünkü kitap önerimiz, kapanmayan yaramıza yönelik olsun istedik. Temmuz Ağrısı isimli bu kitap, katliamdan yaralı olarak kurtulan ve kardeşi Serkan Doğan’ı yangına kurban veren Serdar Doğan’a ait. Kitabın içeriğine değinecek olursak; Sivas Katliamının dava sürecinin yanı sıra kaybettiğimiz canlarımızın anılarıyla birlikte hayat hikayelerine de yer verilmiş. Canlarımızı bir kez daha özlem, saygı ve hasretle anıyoruz.

Öneri Kitap - 37

Adil Ali Atalay’ın (Vaktidolu) kalemiyle hazırlanmış kitabımızda Demani Baba’nın elli yedi şiirine yer verilmiş. Bu şiirlerin birçoğu 1979 yılında Zileli Hüseyin Bayar Dede’nin elinde bulunan cönk sayesinde ortaya çıkmıştır.

Demani Baba Tokat’ın Artova ilçesi, Ulusaray bucağı, Bayazıt köyünde 1843 yılında dünyaya gelmiştir. 1887 yılında Hacı Bektaş Dergahına giderek Ahmet Cemalettin Efendi’den icazet almış ve Cemalettin efendi tarafından Demani mahlasını almıştır. Bucak müdürlüğü yaptığını bildiğimiz ozanımızın okur yazar olduğunu düşünmekteyiz. Kısa süreli memurluğunun dışında köyünde çiftçilik yapmıştır. Şiirlerin daha çok ehlibeyt sevgisi ve Bektaşi felsefesine yer veren Demani Baba doğduğu köyde 1919 yılında hayatını kaybetmiştir.

Ta ezelden kandildeki nurdayım
Binde bir can eremedi bu sırra
Resul’ün önünde bin bir yerdeyim
Binde bir can eremedi bu sırra

Mürşit meydanında kabirim kazdım
Deryalar yüzünde çok vakit gezdim
Zebur’u, Tevrat’ı, Kur’an’ı yazdım
Binde bir can eremedi bu sırra

İncil’in içinden bir nokta aldım
İsa’yı ruh ile eğlendim kaldım
Allah bir Muhammed Ali bir bildim
Binde bir can eremedi bu sırra

Ham olan Yakub’un çeşminin yaşı
Kendinde görmüyon mahı güneşi
Doksan bin evliya Ser Çeşme başı
Binde bir can eremedi bu sırra

Demani der arşı kürsi seyr ettim
Can mekan ilinden menzile yettim
Şu fena mülküne çok geldim, gittim
Binde bir can eremedi bu sırra

Öneri Kitap - 36

Mahmut Erdal’ın yazmış olduğu Bir Ozanın Kaleminden kitabı üç yüz yetmiş sayfadan oluşuyor. Ozan daha önce yazmış olduğu Yine Dertli Dertli İniliyorsun kitabını bu kitapla birleştirerek tek çatı altında toplamış. Ön sözden bir kaç paragraf yazalım:

Ezgilerin, ağıtların, dertli türkülerin yurdu olan Divriği’nin Çamşıhı beldesinin Şahin köyünde 1938 yılında dünyaya geldim. On altı yaşında zorunlu olarak Yemen cephesine götürülen ve bir daha geri dönmeyen amcam Mahmut’un adını bana vermişler.
Aslında ben Anadolu’nun sayısız yoksul köylerinde yaşayan, sayısız Anadolu insanlarından biriyim, adım da önemli değil. Ahmet olmuş, Mehmet olmuş, Mahmut olmuş. Tümümüzün yaşamı bir, çilesi bir... Yıllar yılı bugüne dek gelen vurdu, giden vurdu. Hep ağlattılar, hep ağladık. Gülmeyi reva görmediler bize. Ölüm fermanları yazıldı katlimize. Urganlar attılar boynumuza, yanarak öldürüldük semah dönerken.
Ülkenin Hakkari’sinden Edirne’sine, nice Ahmetler nice Mahmutlar aynı olayları yaşadılar, yaşıyorlar ve yaşayacaklar.

O nedenle elinizde tuttuğunuz ‘Bir Ozanın Kaleminden’ adlı yapıtımla duyduklarımı, gördüklerimi ve okuduklarımı eğrisiyle doğrusuyla, güzelliğiyle çirkinliğiyle, yaşadığım tüm serüvenleri akla mantığa yakın öykü, şiir ve fıkraları geçmişten günümüze din, dil, milliyet gibi bir takım kavramları gözetmeden sizlere aktarmaya çalışacağım.

Öneri Kitap - 35

1958 yılında yazılmış ve Aşık Dursun Cevlani’nin şiirlerinin yer aldığı bu kitap seksen sekiz sayfadan oluşuyor. Kitap içerisinde elliden fazla şiir mevcut.
Furuzan Selçuk’un önsöz için yazmış olduğu yazıyı sizinle paylaşalım:

Sarıkamış’ın Ağyar köyünde 1900 yılında doğan, Topçu Yüzbaşılarından Hasan Bey’in oğlu Dursun Cevlani gelip geçmiş saz şairlerimiz hakkında geniş bilgisi olan ve ünlü Köroğlu Destanı’nın on iki kolunu bilen tek aşıktır.
Bu kitapta hepsi de ayrı bir değer ve eda taşıyan deyişlerinin en güzelleri bir araya toplanmıştır.
Usta saz şairlerimizin daha çok söyleyecekleri olduğuna inanıyor ve yeni şiirlerini bekliyoruz.
Ankara, Temmuz 1958

Bir halın bülbüldür bir halın güldür
Bir halın siyahtır, bir halın müldür
Bir halın cevahir, bir halın laldır
Bir halın sarrafta pulu bendetti

Bir halın şahları tahttan indirir
Bir halın da güzelliğini bildirir
Bir halın beni ecelsiz öldürür
Bir halın sazımda teli bendetti

Bir halın zengibar, bir halın Yemen
Bir halın dağları bürüdü duman
Bir halın deryadır, bir halın umman
Bir halın Cevlani kulu bendetti

Öneri Kitap - 34

Tüm dostlara merhaba. Bugunkü önerimiz, Ziya Gürel’in kaleminden 1980 yılında hazırlanan Hak Aşıklarından Deyişler adlı kitabımız.

Ziya Gürel şöyle diyor:

Bu kitapta bulunan deyişler; kırkbeş yılı geçen bir zaman öncesinde ilköğretim müfettişi olarak çalıştığımız Çorum İlinde, uğradığımız köylerde incelememize bırakılmış olanlar ve sonradan bir kaç kitaplıkta gördüklerimizle birlikte, çoğu bizde bulunan Deyiş Mecmualarından (cönklerden) alınmışlardır.

Öneri Kitap - 33

Aşık Divane 1946 yılında Sivas’ın Yıldızeli ilçesine bağlı Karakaya köyünde doğdu. İlkokulu bitirdi. Saz çalmaya on yaşında kendi çabalarıyla öğrendi. İlk konserine 1969 yılında Tokat’ta çıktı. 1970’lerin başında Avrupa’ya işçi olarak gitti. Bugün yaşamının bir bölümünü Türkiye’de, bir bölümünü Fransa’da geçirmektedir. Kitabın ismi de kendisinin bilinen şiirlerinden olan Bell’olmaz şiiridir.

Arif meclisinde kamiller ile
Hakkın kelamını ekenlerdeniz
Ağacın kökünden dalına doğru
Dane dane meyve dökenlerdeniz

Terazi dengeli bir yana ağmaz
Aydınlık her kulun üstüne doğmaz
Gıybet yalan dolan ilme sığmaz
Biz yalana sünger çekenlerdeniz

Divane’m dolandı semaya arşı
Bizim için gönül en büyük çarşı
Zalimin zulmüne karşıyız karşı
Ancak Hakka boyun bükenlerdeniz

Öneri Kitap - 32

Bugünkü kitap köşemizde Ahmet Çuhacı üstadımızın şiir kitabına yer verelim istedik. İki yüz sekiz sayfalık bu eserde bir çok eşsiz şiiri bulmanız mümkün. Hasret Gültekin’in Sevgi Kuşun Kanadında türküsünün de söz sahibi olan şairimiz için Muzaffer İzgü şöyle diyor:

"Ahmet Çuhacı, Anadolu’nun bin yıllık türküsünü söylüyor."

Öneri Kitap - 31

Sazlı Cazlı Sözlük

Bugünkü önerimiz, nostalji kokan 70’li Yıllarda Türkiye: Sazlı Cazlı Sözlük adlı bu çalışma.

70’ler, ülkemizde müziğin hareketli olduğu yılların başında gelir. Bu dönemde yaşanmış bir çok konuya değinen eserde ozanlarımızdan da sıkca bahsediliyor. Önerimizdir.