Hengami Baba

Rusçuk Şehrinden Eski Bir Fotoğraf

Aşık Hengami Kimdir?

19 yy. aşıklarından Hengami Baba'nın doğum tarihi tam olarak bilinmemektedir. Bulgaristan'ın Rusçuk şehrinde dünyaya gelmiştir. Bunu şu dizelerinden anlamaktayız:

Bu şehrin miskini meczup geda bir dervişan derler
     Diyar-ı kal'a-i Rusçuk'ta bir Hengami şanım var

Tanıştığı aşıklar sayesinde saz çalmayı ve şiir yazmayı genç yaşında öğrenir. Geçimini uzun süre yaptığı kahvecilikle sürdürür. Bir müddet de kahveciliği Amasya'da yapar. Uzun zaman ise İstanbul'da yaşamasına rağmen Anadolu'nun birçok farklı şehrini gezmiş buralarda ikamet etmiştir. İstanbul'da yaşadığı dönemlerde Beşiktaşlı Gedai Baba ile  yakın arkadaşlık etmiştir.

Hengami Baba Bektaşi'dir ve Hacı Bektaş Veli'ye derin bir sevgisi, saygısı vardır. Bazı şiirlerinden hırka giydiğini, beline kuşak kuşandığını ve çilesini ikmal ederek Bektaşilikte önemli bir makama yükseldiğini anlamaktayız. 

Anadolu'da gezdiği şehirlerde düğünlerde ve çeşitli etkinliklerde saz çalar. Bu dönemlerden birisinde yine Bursa şehrinde iken 1873 yılında bedenen aramızdan ayrılmıştır.

Aşığımızın koşma, divan, semai, ayaklı semai, kalenderi, destan ve gazel tarzında şiirleri mevcuttur. Döneminin tanınan ozanlarından olan Hengami Baba'nın bizlere bırakmış olduğu çok değerli dizeleri mevcuttur.

Huzurunda kolu bağlı dururuz
Siyasete cürmü sormayanlara
Ervah-ı ceddine la'net okuruz
İkrarında sadık durmayanlara

Bülbüle açılmış gül gösteririz
Pervaneye nardan kül gösteririz
Rehnüma oluruz yol gösteririz
Çeşmi a'ma olup görmeyenlere

Hengami der benim çok günahım var
Mağrifet edecek padişahım var
Muhibb-i sadıka eyvallahım var
Ser verip de sırrın vermeyenlere

------------------------------

Divan'a bir örnek:

Bir güruh aşıklarız kazip sözüne kanmayız
Öyle bir meczuplarız zencir ile uslanmayız
Canib-i havz-ı hayata girmişiz yıkanmışız
Yağsa kırk yıl rahmet-i nisan ile ıslanmayız
Bizleri yaktı yakan yanmağa hacet kalmadı
Korkmayız nar-ı cehennem ateşinden yanmayız
Yol değil meczub isek de aklımız idrakimiz
Dosta dostuz can feda düşmanı dosttan seçmeyiz
Rengi yok Hengami dehrin nakşına meyletmeyiz
Dilde mahbup zen tabiat dehrine aldanmayız

------------------------------

Kalenderi'ye bir örnek:

Sevdim seni buldum başıma derd ü belayı
Sevmezdim eğer bilse idim piş-i cefayı
Aşık beni sevdi deyu bin naza çekersin
Ağlatmağı layık mı beğim ben fukarayı
Gördüm seni güldün yüzüme gönlümü aldın
Sen gönlümü almak için attın dübarayı
Sevmezdim eğer sevmemek olsaydı elimde
Sevdim deyu çaldın yüzüme yağlı karayı
Destinde iken kadrini bil etme feramuş
Vallahi ararsın sonra Hengami Baba'yı

Hengami Baba Hakkında Yazılmış Kitabın Detayarı İçin Tıklayabilirsiniz

Öneri Kitap - 17

Her ne kadar bu kitabı öneriler başlığında paylaşıyor olsak da bir diğer adetini bulmak pek mümkün olmayabilir. Kitap Mustafa Kemal Atatürk’e Cumhuriyet’in onuncu yılı şerefine armağan edilmiş bir eser. Aşık Hengami 19.yy şairlerindendir. Bulgaristan’ın Rusçuk şehirinde dünyaya gelmiştir. Düğünlerde ve çeşitli eğlentilerde saz çalmış bu yüzden Anadolu’da bir çok şehir gezmiş ve Bursa’da 1873 yılında hayatını kaybetmiştir. Bektaşi tarikatına mensup olan Hengami Baba “Koşma, Divan, Semai, Ayaklı Semai, Kalenderi, Gazel” gibi bir çok türde şiir yazmıştır. Şair’e göre Hallacı Mansur’un idam edilmesi, Nesimi’nin derisinin yüzülerek öldürülmesi aşkın tabii bir neticesidir.

Bizleri yaktı yakan yanmağa hacet kalmadı
Korkmayız nar-ı cehennem ateşinden yanmayız
Yok değil meczub isek te aklımız idrakimiz
Dosta dostuz can feda düşmanı dosttan seçmeyiz
Rengi yok Hengami dehrin nakşına meyletmeyiz
Dilde mahbup zen tabiat dehrine aldanmayız

*dehri: zamanla ilgili
*mahbup: sevilen
*zen: kadın