20 Ağustos, 2026

İbrahim Çatalgöz (Kör İbo - Kaki İwik) Kimdir?

 


1932 yılında Kahramanmaraş’ın Pazarcık ilçesine bağlı Bozlar (Gonig) köyünde doğan İbrahim Çatalgöz, halk arasında “Kör İbo” ve “Kaki İwik” lakaplarıyla tanınan, Alevi-Bektaşi geleneğinin güçlü bir temsilcisidir.

Doğuştan görme engelli olan Çatalgöz, bu durumu hiçbir zaman bir engel olarak görmemiş, aksine duyarlılığı ve çevresine olan algısıyla hayranlık uyandırmıştır.

Kültürel ve inançsal mirasını müzikle buluşturarak aktaran aşık, özellikle “dede sazı” ile çaldığı deyişler ve nefeslerle Alevi halk müziğinin önemli taşıyıcılarından birisi olmuştur.

İbrahim Çatalgöz, sazını geleneksel biçimin dışında, yatırarak çalar ve mızrap yerine uzattığı tırnaklarını kullanırdı. Bu kendine özgü çalma tarzı, ustalıkla yorumladığı eserlerle birleşince, onu yalnızca bir halk ozanı değil, aynı zamanda bir müzik ustası konumuna taşımıştır. Büyük ozanlardan Mahzuni Şerif’in dahi onun perde tutuşunu ve çalma biçimini takdir ettiği bilinir.

Görme engelli olmasına rağmen doğaya, zamana ve çevresine dair olağanüstü bir farkındalık geliştirirdi. Oğlunun anlattıklarına göre, yayla yollarının her mevkisini tanır, bir ağacın gölgesinden yönünü bulur, saatleri yalnızca çevresel seslerden tahmin ederdi. Bu yönleriyle hem ailesinin hem de çevresinin büyük saygısını kazanmıştır.

Sanatında aşk, inanç, toplumsal adalet, insan sevgisi ve hakikat arayışı gibi temaları işleyen Çatalgöz’ün eserleri, özellikle Alevi-Bektaşi inanç sisteminde önemli bir sözlü kültür taşıyıcılığı yapmıştır. Müziği sadece bir icra aracı değil, aynı zamanda kültürel hafızanın canlı bir sesi olmuştur.

İbrahim Çatalgöz, 2015 yılında bedenen aramızdan ayrılmıştır

YAZI ARŞİV